تحلیل روانکاوانه فیلم سایه‌های بلند باد (1357) با بهره‌گیری از مفهوم غرابت نگران‌کننده زیگموند فروید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد سینما، گروه سینما، دانشکده سینماوتئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.

2 دانشگاه هنر

چکیده

مقاله «غرابت نگران‌کننده» نوشته زیگموند فروید در سال 1919، پژوهشی روانکاوانه است که تجربه ناشی از مواجهه با تظاهراتی ناآشنا، هراس‌انگیز و نگران‌کننده را تفسیر می‌نماید. چنین تظاهراتی برحسب استدلال فروید به دو منشأ عقده‌های کودکی و باورهای ابتدایی یا خرافی در ناخودآگاه منسوب می‌شوند و به عنوان واقعیت روانی، واقعیت مادی را متأثر از خود می‌گردانند. پژوهش حاضر کوششی است با هدف تحلیل برخی از این تظاهرات در فیلم «سایه‌های بلند باد» (1357) که با‌ ‌‌‌‌‌‌‌‌موقعیت‌هایی نظیر همزاد، آنیمیسم (باور جاندارانگارانه بر اشیاء) و خانه‌ اشباح در متن فروید توصیف می‌شوند. سایه‌های بلند باد، اقتباس بهمن فرمان‌آرا از داستان «معصوم اول» نوشتة هوشنگ گلشیری، روایتی روستایی با درون‌مایه‌ای غیر واقع‌گرایانه است که نشان می‌دهد مترسک روستا توسط شخصیت‌ اصلی فیلم عبدالله، به مثابه همزاد وی تغییر هویت می‌یابد و همچون موجودی زنده و هراس‌انگیز در باور مردم پدیدار می‌گردد. از سویی، ساختارِ بنای‌ متروک روستا در پوشش بصری فیلم، نمادی از تبلور فضاییِ غرابت ‌نگران‌کننده شده‌ است. پژوهش حاضر می‌کوشد با بهره‌گیری از مقاله فروید، سه موقعیت فوق را با تمرکز بر فرم بازنمایی هریک در فیلم، مورد تحلیل روانکاوانه قرار دهد و بدین‌‌ طریق دریابد که چگونه غرابت نگران‌کننده تحت سیطرة ناخودآگاه روانی‌ بر واقعیت بیرونی تظاهر می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Psychoanalytic reading “of Tall Shadows of the Wind” (1979) using Sigmund Freud’s concept of “the Uncanny”

نویسندگان [English]

  • Maryam Darabi 1
  • Alireza Sayyad 2
1 Master Student of Cinema, Department of Cinema, Faculty of Cinema and Theatre, Iran University of Art, Tehran, Iran
2 Faculty of Cinema and Theater, University of Art, Tehran, Iran
چکیده [English]

Sigmund Freud’s paper “The Uncanny”, written in 1919, is a psychoanalytic study that explores the feelings humans experience when they encounter unfamiliar and frightening, or even eerie phenomena. Freud’s main argument ties these experiences to two sources: infantile complexes and primitive or superstitious beliefs. These phenomena, he interprets, operate through the dominance of the unconscious mind which influences physical and logical reality. The current study aims to identify some of these phenomena in the film “Tall Shadows of the Wind”, analyzing them through a psychoanalytic approach. This film, directed by Bahman Farmanara in 1979, is a faithful adaptation of the short story “The First Innocent” (1975) by Houshang Golshiri. It marks Farmanara’s second adaptation of Golshiri, following the 1974 film “Prince Ehtejab” by the same modern Iranian author. Both of these films are part of Iran’s New Wave cinema. This pioneering movement, spanning roughly from the early 1960s to the late 1970s, often features films characterized by formal modernist narratives and approaches. Therefore, They can be analyzed through psychoanalytic theories. s. In this film, three types of phenomena are depicted that, according to Freud’s paper, give rise to the uncanny. Freud describes these phenomena in situations such as: The Double, Animism, and The Haunted house. The film’s narrative is set in a village and carries an unrealistic theme. In this village, there’s a scarecrow that one of the main characters, Abdullah, decorates to resemble himself. He paints an eye on the scarecrow, gives it a moustache, and even places his own hat on its head. Through Abdullah’s actions, the scarecrow’s identity shifts, transforming into Abdullah’s double. For the villagers, it changes from an inanimate object into a living being. Meanwhile, in parallel, the village’s abandoned building —an ancient and historical Castle —appears repeatedly in various shots of the film. It seems that this castle, through its presence, represents a spatial manifestation of the concept of uncanny in the film. The current study through a descriptive analytical approach and using Freud’s paper, to conceptualize of the uncanny, along with the three previously mentioned situations, within the theoretical foundations of the research. It seeks to explain the origins and Components that influence this phenomenon. It then analyzes these three situations as manifestations of the concept of uncanny by focusing on their representation form in the film through a psychoanalytic framework. The director uses techniques such as nighttime cinematography, slow and mysterious camera movements, unexpected cuts, suspense, and other methods to convey the narrative theme of the film. These techniques are used in the cinematic representations of this concept. Therefore, by examining Freud’s paper and understanding the factors mentioned, it seems that one can conclude that traces of primitive beliefs and infantile complexes remain in the human unconscious, which Freud describes as a psychological reality. This psychological reality has the ability to manifest at any moment by exerting control over physical reality. Therefore, the unconscious mind, through its influence on human consciousness, believes in situations that may appear as feeling of the uncanny.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tall Shadows of the Wind (1979)
  • Sigmund Freud
  • the uncanny
  • the Double
  • Animism
  • The Haunted house