استخراج و طبقه‏‏ بندی الگوهای تارسازی با هدف تشخیص سازندگان تار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس‏ ارشد اتنوموزیکولوژی، دانشکدة موسیقی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران

چکیده

چگونگی ساخت ساز در همة جوامع اهمیت زیادی دارد. علاوه بر اینکه باعث شناخت بیشتر بخش‏‏های مختلف ساز و تأثیر هر یک از آن‏ها در صدای نهایی می‏شود، تأثیر بسیاری در پیشبرد روند نوازندگی در جامعه دارد و حتی به آن جهت می‏دهد. در پژوهش حاضر به استخراج الگوهای تارسازی پرداخته شده ‏‏است. هدف اصلی این پروژه یافتنِ الگوهای مخصوص هر سازنده است؛ الگویی که مبنای تشخیص تارهای سازندگان مختلف است. فرضیة اصلی نیز بر این استوار است که، با وجود الگوهای یکسان دیداری، تفاوت‏هایی وجود دارد که موجب تشخیص تارهای مختلف می‏شود. در این پژوهش نخست اطلاعات به روش میدانی جمع‏آوری شد؛ از این قرار که نخست دو نسلِ تارساز انتخاب شدند: یکی، نسل گذشته که دیگر در قید حیات نیستند، اما از سازهایشان استفاده می‏شود؛ دیگری، نسل تارساز ارجح حاضر. سپس، پروژه با طرح پرسش‏نامه‏ای از سازندگانِ تار، که در دسترس بودند، شروع شد. بعد، به عکاسی و اندازه‏گیری سازهای سازندگان انتخاب‏شده با معیارهای یکسان پرداخته شد و نتایجی حاصل شد. تفاوت‏های متمایزِ سازها بدین قرار است: تفاوت در اندازة قله‏های دو طرف کاسه، شکل، و اندازة اتصال کاسه و نقاره از پشت؛ میخ‏های روی استخوان سرپنجه؛ میخ‏های روی سیم‏گیر؛ اندازة اتصال کاسه و نقاره (مضراب‏خور)؛ شکل بیرونی کاسه و نقاره؛ و تراز ساز از قسمت بیخ ‏دسته.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Tar Making Templates in Iran

نویسنده [English]

  • Maryam Ghaemi
MA of Ethnomusicology, Department of Music, Art University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The process of making musical instruments is important to all communities. Although it helps us to understand different parts of the musical instrument that how it could affect the sound they finally produce, it could also affect the improvement of musical instruments and musicianship. This paper tries to find out the styles of making Tars in order to classify them according to their similarities and differences. The main objective of this study is to find the special styles that each instrument-maker has employed. This will help to realize the strings that each particular creator has used. The main hypothesis is that although the Tars are overtly the same, there are some differences which could help us to recognize different Tars from one another. Finding the differences comes from the physic of the Tar rather than the sound produced by it. Therefore, this study raised few general questions to all the creators of Tars in Tehran. After studying the surveys, it was decided to choose a statistical society which is smaller and precise in order to enhance the accuracy. By consulting the professors, two generations of Tar-makers were selected. One belongs to the previous generation who passed away but their musical instruments exists and are kept by the musicians, and the other belongs to the present generation, among whom only four were chosen. By finding the Tars of previous generation, we got more specific to the musical instruments which had signs and seals on it, and are kept by the professional musicians; therefor, they are least probable to be fake. Several photos were taken from the musical instruments from different angels in same conditions. A form was created including the information about the exact size of different parts of the musical instrument and a complete feature of each musical instrument. More detailed questions were also asked from the four producers of the Tar, including the main points in producing a Tar in each level of production. They were also asked to illustrate their exact styles according to their stencil (all the styles includes size, thickness and the way to achieve the thickness of the instruments’ handle and the space division of fret). Besides, for comparing the information and size of the instruments, some pictures were taken. Eventually, the research came to the conclusion that there are some significant differences in Tars. The differences are in the measure of the knobs in two sides of the body, the figure and the distance measure connecting the body and Nagaareh (the twin body) from back side, the pins on the peg box, the pins on the saddle, the distance measure of bowl and Nagaareh connection, the outside figure of the bowl and Nagaareh, the balance of the musical instrument as laid on the floor are the most important differences of the Tars. These differences could show the signs of recognizing the creator’s product. Although finding out the differences needs years of experience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tar
  • Making Tar
  • Making Instrument
  • Template
اطمینان، مریم (1382)، در جست‏وجوی محل دفن یحیی، فصل‏نامة موسیقی ماهور، 20: 199 ـ 202.
جزایری، رامین (1385)، استاد یحیی و تحول ساختمان تار، فصل‏نامة موسیقی ماهور، 31: 109 ـ 113.
جوشنی، لاله (1385)، یادی از یحیی‏خان، فصل‏نامة موسیقی ماهور، 31: 115 ـ 124.
خالقی، روح‏الله (1381)، سرگذشت موسیقی ایران، انتشارات ماهور، تهران.
قائمی، مریم (1395)، استخراج و طبقه‏بندی الگوهای تارسازی ایران، پایان‏نامة کارشناسی‏ارشد، گروه موسیقی‏شناسی، دانشگاه هنر تهران.
مولانا، خسرو و نگار بوبان (1382)، فهرست‏بندی تصاویر سازدار: منبعی که پیگیری روند تکامل موسیقی را از دریچه‏ای نو امکان‏پذیر می‏کند،نشریة هنرهای زیبا، 13: 118 ـ 129.