دانشگاه تهران نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی 2228-6012 31 1 2026 02 20 The Mythanalyse of Zahhak Myth in Iranian Dramatic Literature (A Case Study of Plays from 1970s) اسطوره‌کاوی ضحاک در ادبیات نمایشی ایران (مطالعه موردی نمایشنامه‌های دهه پنجاه خورشیدی) 9 22 101717 10.22059/jfadram.2025.384260.616032 FA سام ایزدی دکتری تئاتر، گروه هنرهای نمایشی،دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رحمت امینی دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. محمدباقر قهرمانی دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. بهروز محمودی بختیاری دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 16 In contemporary times, many theater artists have revisited ancient myths and legends to explore and express their national identity. This research operates on the premise that revisiting Iranian myths within the historical and social context of each era not only revives interest in certain myths but also redefines their structures and functions. The focus of this study is the recreation of the Zahhak myth in Iranian dramatic literature in the 1970s, analyzed through the lens of Mythanalyse—a methodology that moves beyond mere textual analysis to engage with broader cultural and social discourses. The Zahhak myth, stemming from ancient Persian mythology, tells the story of a tyrant cursed with two serpents growing from his shoulders, which feed on the brains of young men. Traditionally, Zahhak has symbolized despotism, tyranny, and moral decay. This study investigates how this ancient myth has been adapted in Iranian literature across different historical contexts to reflect evolving social and political realities. After going through critical periods in Iranian history, including the British and Soviet invasion of Iran in 1941 and the 1953 Iranian coup, this analysis focuses on the turbulent decade of the 1970s and the rise of civil movements leading to the victory of the Islamic Revolution in 1979. These key events have significantly influenced the ways in which Zahhak's story has been reshaped in Iranian dramatic literature, aligning the myth with contemporary socio-political concerns and allowing it to serve as a powerful medium for political and social commentary. The research examines several key dramatic works from the 1970s and highlights how playwrights such as Bahram Beyzaei (Ajidahak, 1968), Gholam-Hossein Saedi (Zahhak, 1976), Mahmoud Etemadzadeh (Kaveh, 1976), and others reinterpreted the myth within the socio-cultural framework of their time. These playwrights employed Zahhak’s character and narrative structure to explore themes of transformation, societal anxieties, and collective consciousness. This study asserts that these reimaginations of the Zahhak myth demonstrate the dynamic interplay between myth and history, where ancient narratives are continually reshaped to address contemporary social concerns. Through an analysis of these dramatic works, the study identifies common thematic elements such as the struggle for justice, the nature of power, and the role of collective memory in shaping national identity. By employing mythanalysis, the research highlights how mythic structures serve as vehicles for cultural commentary and social critique. Ultimately, the study concludes that the myth of Zahhak in Iranian dramatic literature of the 1970s was not merely an artistic revival of a classical narrative but a means of engaging with the broader social and cultural shifts of the time. The reinterpretations examined in this research illustrate how myths can be mobilized as critical tools, enabling playwrights to navigate and reflect on evolving cultural structures. The study’s findings emphasize that the adaptability of myths like Zahhak allows them to function as both reflections of societal challenges and evolving narratives that continue to resonate across different historical periods. As such, Zahhak remains a potent symbol within Iran’s theatrical tradition, continuously evolving to mirror the struggles and aspirations of successive generations. این پژوهش کیفی و تحلیلی است و با رویکرد اسطوره‌کاوانه به بازآفرینی اسطورۀ ضحاک در ادبیات نمایشی ایران در دهه پنجاه خورشیدی می‌پردازد. مبنای نظری پژوهش آن است که هر دوره تاریخی با رجوع به اساطیر، معنا و کارکردی تازه برای آن‌ها می‌آفریند. در این پژوهش با معرفی اجمالی اسطوره ضحاک و با کنار گذاشتن افق مبدأ یا همان بافت باستانی شکل‌‌گیری اسطوره، چندوچون خوانش‌‌های این اسطوره در بافت سیاسی-اجتماعی ایران معاصر در نمایشنامه‌های این دوره موردمطالعه قرار گرفته‌اند. در این راستا بدون توجه به اصالت روایت در این آثار، به استدلال تفاوت‌‌های موجود در این روایت‌‌ها در بافت اجتماعی خلق اثر و بازنمایی گفتمان‌های سیاسی این دهه پرداخته شده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش می‌توان این‌گونه بیان کرد که روایت کهن اسطوره ضحاک در بستر پرتلاطم تغییرات اجتماعی ایران در دهه پنجاه خورشیدی با تغییرات فراوانی در ادبیات نمایشی این دوره بازآفرینی شده است و این بازآفرینی‌ها، اسطوره را به نمادی از تلاش در جهت تغییر شرایط سیاسی و اجتماعی و نقد قدرت حاکم تبدیل کرده‌اند. نتیجه‌گیری حاکی از آن است که بازآفرینی‌های صورت‌گرفته نه‌تنها به تفسیرهای جدید از اسطوره منجر شده‌اند، بلکه نقش مهمی در انتقال پیام‌های اجتماعی و سیاسی انتقادی آن دوره ایفا کرده‌اند.

https://jfadram.ut.ac.ir/article_101717_e49440b0ba7eed0b4171fcf4fa07cec5.pdf

دانشگاه تهران نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی 2228-6012 31 1 2026 02 20 Study of Postmodernist Components in Contemporary Iranian Cinema: (Case Study of Sweet Films and The Seller) مطالعه مؤلفه‌های پست‌مدرنیست در سینمای معاصر ایران (موردپژوهی فیلم‌های شیرین و فروشنده) 23 42 100199 10.22059/jfadram.2025.383070.615945 FA پیام زین العابدینی استادیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. پژمان بصیری زاده کارشناس ارشد سینما، گروه هنرهای نمایشی، دانشگاه .کمال الملک، نوشهر، ایران. Journal Article 2024 09 30 Modernism, with its break from tradition, introduced a new era; however, in the postmodern period, the results and principles of modernism were critically questioned and reassessed. After moving beyond the arrogance of modernism, contemporary society found itself in a state of protest and transformation. This new era saw the limitations of language and the complexity of the world from a human perspective, which led to the fusion and transformation of concepts, along with an eclectic approach to meanings and content in art. Since the 1960s, the rise of postmodernism, along with profound developments in America and Europe, has influenced various cultural and artistic fields. The postmodern era is fundamentally characterized by a break from ideology, revolution, ideals, and the overarching concepts of modernity, rebelling against both traditions and modernist perspectives. Cinema, as a dynamic medium, has evolved under the influence of postmodernist ideas. As a global and influential phenomenon, cinema has consciously sought to redefine the concepts and questions inherited from the modern world using its own tools and language, while also serving as a form of entertainment. Postmodern cinema is one of the most significant expressions of contemporary culture, reflecting the creations and productions of postmodern society. The discourse of the postmodern era—characterized by a break from linear time, the collapse of grand narratives, intertextuality, uncertainty, and the blurring of boundaries between reality and art—was prominently represented in cinema during the 1990s. Postmodern film is often seen as a self-aware movement, recognizing its artistic and media limitations while simultaneously striving to transcend them. It both embraces and questions the concepts and elements of the modern world, as well as macro narratives. The concept of genre in postmodern cinema diverges from the conventions of classical and modern cinema, giving rise to the unique characteristics of postmodern film. Iranian cinema is no exception to this influence, making the examination of postmodern elements within it both necessary and important. Despite the country's traditional values and the ongoing tension between tradition and modernity, Iranian cinema has also been shaped by the postmodern condition. Filmmakers have sought to depict the postmodern world in some of their works. In the films of Abbas Kiarostami and Asghar Farhadi, despite their distinct narrative and intellectual approaches, postmodern elements can be identified. This research aims to explore how these elements are used to convey concepts and construct a unique cinematic world. The primary goal of this study is to investigate the postmodern components in Iranian cinema. This study will analyze contemporary Iranian films: Sweet Films and The Salesman. We will explore the presence of postmodern elements in these films and analyze how they are utilized to create their distinctive cinematic worlds. Despite differences in form and content, this analysis will offer a deeper understanding of these works, enhancing our appreciation of their artistic and thematic significance. ین پژوهش با هدف بررسی و تحلیل بازنمود مؤلفه‌های سینمای پست‌مدرن در سینمای معاصر ایران انجام شده است. مدرنیته با گسست از سنت پا به عرصه گذاشت اما در دوره پست‌مدرنیسم نتایج و المان‌هایی آن مورد تردید و بازنگری قرار گرفت. سینما نیز به‌عنوان رسانه‌ای پویا در جهان متأثر از مؤلفه‌های پست‌مدرنیسم تحول یافته است. گفتمان دوره پست‌مدرن با مؤلفه‌هایی چون گسست زمان، فروپاشی کلان روایت‌ها، بینامتنیت، عدم قطعیت و از بین رفتن مرز واقعیت و هنر در دهه 90 میلادی به انحای گوناگون در سینما بازنمود داشته است. سینمای ایران نیز مستثنا نبوده و بررسی مؤلفه‌های پست‌مدرن در آن مورد توجه و ضروری به نظر می‌رسد. ازاین‌روی مسئله اصلی پژوهش حاضر بررسی مؤلفه‌های سینمای پست‌مدرن در سینمای ایران است. روش پژوهش کیفی-نظری با رویکرد توصیفی-تحلیلی است و اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل متون نظری با تأکید بر آرای نظریه‌پردازانی چون ژان فرانسوا لیوتار و ژان بودریار جمع‌آوری شده است. به‌منظور آشکارسازی مسئله، دو فیلم شاخص از سینمای معاصر ایران، یعنی شیرین (عباس کیارستمی) و فروشنده (اصغر فرهادی)، به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب و تحلیل شده‌اند. تحلیل دو فیلم منتخب از سینمای معاصر ایران نشان داد که مؤلفه‌های پست‌مدرن به‌طور بارز در آثار فیلم‌سازان ایرانی بازتاب یافته است، هرچند بستر روایی آن‌ها متفاوت است. یافته اصلی این پژوهش، تمرکز هر دو فیلم بر شکستن مرزها و پرسشگری است. این امر از طریق روابط بینامتنی (استفاده از سایر هنرها و آثار مختلف)، مخدوش‌‌کردن مرز واقعیت و تخیل/حریم خصوصی، مشارکت دادن مخاطب در ابهامات اثر و خطاب قرار دادن ماهیت سینما محقق شده است. این شیوه، بیانگر رشد محتوایی و پیشرفت فرمال در سینمای ایران بوده که هدف آن آشنازدایی و فعال‌سازی ذهن مخاطب برای مطالبه‌گری است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که سینمای معاصر ایران به‌طور فعال درگیر گفتمان‌های جهانی است و مؤلفه‌های پست‌مدرن را نه‌تنها در محتوا بلکه در فرم‌های روایی نیز بازتولید می‌کند.

https://jfadram.ut.ac.ir/article_100199_505956507ee91871dedc59d16b2c3c00.pdf

دانشگاه تهران نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی 2228-6012 31 1 2026 02 20 The Audience's Exposure to the Listening Atmosphere of Ta’zieh Based on Merleau-Ponty's Philosophical Views مواجهه مخاطب با فضای شنیداری تعزیه مبتنی بر آرای فلسفی مرلوپونتی 43 56 101882 10.22059/jfadram.2025.385534.615973 FA سارا نورافشان دکتری فلسفه هنر، گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ابوالفضل داودی رکن آبادی استاد گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. مهدی حامدسقایان دانشیار گروه کارگردانی و بازیگری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه تربیت مدرس،تهران، ایران. محمد اکوان دانشیار گروه فلسفه غرب، دانشکده ادبیات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمود دهقانی هراتی استادیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 17 This article examines and analyzes the audience’s encounter with the auditory space of Ta’zieh based on the views of Maurice Merleau-Ponty. Using a descriptive-comparative method, it explores the potential capacities of the audience’s phenomenological encounter with the performance process of Ta’zieh to open new theoretical horizons based on philosophical and interdisciplinary approaches for explaining the ritual performance of Ta’zieh. The theoretical framework of this research is phenomenology in general and the perspective of Maurice Merleau-Ponty in particular. The main goal of the article is to explain how a suitable framework can be provided, based on phenomenological encounter of the audience with the auditory space of Ta’zieh according to Merleau-Ponty’s philosophical foundations. The findings indicate that in the event of Ta’zieh, the auditory, visual, tactile, and phenomenological spaces are intertwined and inseparable. According to Merleau-Ponty, this interwoven and unified space creates the overall emotional atmosphere of the Ta’zieh performance. Different forms of Iranian theater have emerged over time from rituals, mourning ceremonies, and celebrations. These theatrical forms have a set of techniques, characteristics, and performance conventions that have been passed down orally from generation to generation. They have evolved and transformed according to the political, cultural, and social features of each era. Therefore, traditional Iranian theater is based on popular culture and religious perceptions. The role and importance of the audience and the impact of the performance style in various forms of Iranian theater, especially Ta’zieh, are undeniable. One of the most significant aspects of Ta’zieh that evokes the emotions and feelings of the audience is their encounter with the auditory space of the performance. Singing, sound, tone, and music are integral parts of Ta’zieh performances. A phenomenological examination of how the audience is influenced by these auditory phenomena can play an important role in explaining how their emotions and feelings are stimulated. As mentioned, from Merleau-Ponty’s phenomenological perspective, different phenomena create different sensory perceptions. In the process of the Ta’zieh event, the intertwining of auditory and visual spaces in various parts of the performance is evident to enhance emotions and affect the audience. This auditory pattern is adjusted according to the mood of each event. For example, when we encounter the narrative pattern of the performers as the protagonists, the vocal pattern follows a sad and melodic tone; however, when we encounter the event pattern corresponding to the antagonists, the vocal pattern follows a declamatory or aggressive tone, and the performer adjusts their bodily behavior based on this verbal situation, creating a sense of aggression and tension in the audience through this capacity of using auditory space and behavioral patterns. Therefore, in the Ta’zieh event, by combining auditory, visual, tactile, and phenomenological spaces, we face a model for forming the living space of the Ta’zieh performance, where these spaces are inseparable and, based on Merleau-Ponty’s thought, are intertwined and integrated, creating the overall emotional atmosphere of the Ta’zieh space. این پژوهش به تحلیل پدیدارشناسانه نحوه مواجهه مخاطب با فضای شنیداری تعزیه می‌پردازد. هدف اصلی تبیین ساختار یکپارچه این تجربه بر اساس پدیدارشناسی بدنمند موریس مرلوپونتی است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی-فلسفی بوده و چارچوب نظری آن بر مفاهیم کلیدی مرلوپونتی نظیر بدنمندی و لحمیت استوار است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که مفاهیم پدیدارشناسی بدنمند چگونه می‌تواند تجربه مخاطب از تعزیه را تبیین کند. بدین‌ترتیب شنیدن، دیدن و لمس در تعزیه از مرز تفکیک‌شده‌ی حواس عبور کرده و در قالبی حس‌آمیز، تجربه‌ای واحد و زیسته پدید می‌آورند. این درهم‌تنیدگی، باعث می‌شود مخاطب نه ناظر بیرونی، بلکه بخشی از رخداد آیینی شود؛ یعنی صوت، تصویر و حرکت در بدن او جذب و با زیست‌جهان شریک می‌گردند. از این منظر، تعزیه الگویی است برای تحقق عملی نظریه‌ی ادراک مرلوپونتی که در آن جهان، بدن و معنا در یک کنش پدیدارشناسانه‌ی واحد تجسد می‌یابند.

https://jfadram.ut.ac.ir/article_101882_1dacbc35b6670dbd0bae55086411af10.pdf

دانشگاه تهران نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی 2228-6012 31 1 2026 02 20 Filmic Representation of the Existential Concept of Friendship in the Film Where is the Friend's House? بازنماییِ فیلمیِ مفهوم اگزیستانسیالِ دوستی در فیلم خانه دوست کجاست؟ 57 70 101671 10.22059/jfadram.2025.392650.616051 FA محسن کرمی استادیار گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، ایران. فرهاد نصیری فرد کارشناس ارشد تولید سیما، گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، ایران. Journal Article 2024 11 30 This study examines the cinematic representation of the existential concept of friendship in Where Is the Friend’s House? by Abbas Kiarostami. Employing a neo-formalist approach, the research focuses on key cinematic elements to reveal how the film portrays friendship as an existential phenomenon. The film is analyzed through its dramatic narrative, cinematography, lighting, sound, and editing, each contributing to the depiction of responsibility, ethical choice, and an existential understanding of friendship. In narrative, the film employs a simple yet multilayered structure to depict an existential journey. Ahmad, the child protagonist, faces a critical decision between conforming to social norms and pursuing a personal ethical commitment, symbolized by his quest to deliver his friend’s notebook. Although this act appears mundane, it raises fundamental questions of individual responsibility. Throughout his journey, Ahmad encounters obstacles ranging from adult indifference to environmental constraints. This minimalist narrative emphasizes existential commitment and positions the young protagonist in stark contrast to established social and familial systems. Regarding cinematography, the film utilizes restricted framing and specific camera angles to evoke tension and confinement reflective of social limitations. In contrast, wider shots capture moments of freedom and the potential for choice, highlighting the dual aspects of the protagonist’s experience. The fluid movement of the camera along Ahmad’s path reinforces the arduous nature of his journey and his relentless search for meaning, accentuating both external challenges and inner resolve. Lighting, predominantly natural, plays a crucial role in establishing the film’s neorealist aesthetic and dramatic atmosphere. The interplay between light and shadow, especially evident in the contrast between interior and exterior scenes, serves as a metaphor for the protagonist’s psychological state. Gradual shifts in illumination along Ahmad’s journey not only signify the passage of time but also mirror his evolving emotional and mental landscape, underlining the transformative aspect of his quest. Sound further enhances the film’s existential quality. Through prolonged silences, ambient noises such as wind and the sound of Ahmad’s footsteps, and sparse dialogue, the film creates an auditory environment that reinforces feelings of loneliness, introspection, and internal quest. In the absence of a musical score, these natural sound elements effectively regulate the film’s rhythm while conveying a palpable sense of anxiety and disorientation. Editing is executed in a minimalist style. By removing extraneous details and avoiding rapid cuts, the editing establishes a steady, contemplative rhythm that deepens the viewer’s empathy with Ahmad. The continuity of time and deliberate pacing ensure that the audience remains focused on his quest, gradually building suspense and inviting reflection on the existential dimensions of his journey. Overall, the findings indicate that Where Is the Friend’s House? portrays friendship not merely as a social relationship but as an existential and responsible act that confronts the individual with fundamental choices. Kiarostami’s use of formal techniques and his minimalist aesthetic encapsulate the inherent existential concerns of human life, revealing that friendship is a foundational experience of responsibility and a profound encounter with the Other. This comprehensive analysis ultimately underscores the film’s remarkable, profound philosophical and aesthetic significance. این پژوهش با هدف تحلیل و تبیین شیوه بازنمایی فیلمی مسائل وجودی در آثار عباس کیارستمی، با تمرکز ویژه بر فیلم خانه دوست کجاست؟ انجام شده است. به نظر می‌رسد که کیارستمی در این فیلم به شیوه‌ای عمیق به بازتاب مفهوم اگزیستانسیال دوستی و مسائل مرتبط با آن از جمله مسئولیت، تعهد و جستجوی اخلاقی پرداخته است. این مطالعه قصد داشته است که با بررسی دقیق فیلم مذکور شگردها و تکنیک‌های فیلمیِ کیارستمی را در بازنمایی مفاهیم اگزیستانسیال کشف و عرضه کند؛ و از روش تحلیلی-تفسیری با رویکرد نئوفرمالیسم برای این کار استفاده می‌کند. کیارستمی در فیلم خانه دوست کجاست؟ به‌طور خاص به مسئله دوستی و مسئولیت‌ها و تعهدات و جست‌وجوهای اخلاقیِ ناشی از آن پرداخته است. این فیلم با تمرکز بر داستانی ساده و روزمره، اما عمیق، به تماشاگر نگرشی فلسفی و وجودی از آن مسائل انسانی می‌دهد. بازنمایی واقعیت‌های روزمره در این فیلم، به فیلم‌ساز امکان داده تا مخاطب را با عمق و پیچیدگی‌های اخلاقی و فلسفی همراه کند. کیارستمی همه این‌ها را از طریق ابزارهای سینمایی از جمله روایت دراماتیک، تصویربرداری، نورپردازی، تدوین و صدا انجام داده است و با سبک خاص خود مخاطب را به سفری همراه با احمد، قهرمان فیلم، برای کندوکاو در ژرفاهای دوستی به‌مثابه امری وجودی در زندگی انسانی می‌برد.

https://jfadram.ut.ac.ir/article_101671_8e7fd7032d01d5538a1514ce68a4ba32.pdf

دانشگاه تهران نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی 2228-6012 31 1 2026 02 20 Historical Metatexts of Mohammed Rezaei-Rad’ Plays Verb, Dream Report and Angel of History, Using the theory of Gérard Genet فرامتن‌های تاریخی نمایشنامه‌های گزارش خواب، فعل و فرشته تاریخ نوشته محمد رضایی‌راد بر اساس نظریه ترامتنیت ژرار ژنت 71 80 100623 10.22059/jfadram.2025.387175.615986 FA مهرداد رایانی مخصوص استادیار گروه نمایش دانشکده هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. تهران، ایران. علی طالقانی کارشناس ارشد ادبیات نمایشی، گروه نمایش، دانشکده هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران. Journal Article 2024 12 22 This research examines the historical metatexts of works of contemporary Iranian playwright Mohammed Rezai-Rad, whose works focus on Marxist philosophy of history and are influenced by the opinions of Walter Benjamin. He seems to be expanding the dramatic aspects of metatexts. In his plays, especially in Verb, Dream Report and Angel of History, Rezai-Rad deals with historical and philosophical issues, that show his deep connections with the school of Marxism and the influence of Benjamin's thoughts. This research uses Gerard Genet's trans-textuality theory to show how Rezai-Rad has created an innovative work by using the references and influences of previous texts. The main focus of this research is to identify and analyze the dramatic aspects of various historical metatexts in Rezai-Rad's plays, in which Marxist concepts such as "liberation" and "praxis" are specifically addressed. The intended metatexts are present in 5 forms of plotting, characterization, stage order, theme and dialogue and are mainly influenced by Benjamin's Project of Passages, On Language and Theses on the Concept of History. Another goal of this research is to discover how to use the desired metatexts as ideas in the form of a presentation form. In addition, the present research shows how Rezai-Rad achieved a new interpretation of history and art by re-creating and changing Marxist and Benjamin theses. This re-creation is considered not only as a way to deepen Marxist ideas, but also as a way to criticize and re-examine the contemporary history of Iran. Based on the data in Rezai-Rad’s written works and related scientific sources, this research confirms the research hypotheses and shows how this playwright has used the Marxist philosophy of history to provide new perspectives on the role of art in society. Furthermore we examine the occurrences and the purpose of historical references in the discussed plays. It is a step towards developing our understanding of Iran's contemporary dramatic literature and their roles in social reflection and criticism. Rezai-Rad’s importance is that he adapted the desired Marxist ideas into a dramatic form and used them in the plays. These formal changes in Marxist ideas during the adaptation have led to the re-creation of history and a new definition of the theory by Rezai-Rad. The result of this historical re-creation by the author is to criticize Iranian society, and Rezai-Rad’s main intention of establishing these metatextual relationships is realized in this way. Each of the borrowed historical ideas has been used for a different purposes, but most of these references have been influenced by Marxism, among the most important of which we can call the audience to do voluntary action, invite the audiences to revolt, criticize the progressive view of history, whilst pointing out the support of the oppressed and the oppression of history. این پژوهش خوانشی فرامتنی از سه نمایش‌نامه گزارش خواب، فعل و فرشته تاریخ اثر محمد رضایی‌راد، با رویکرد تاریخی و بر اساس نظریه ترامتنیت «ژرار ژنت» ارائه می‌دهد. رضایی‌راد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ترامتنی، تاریخ را نه به‌عنوان بازنمایی گذشته بلکه به‌مثابه ابزاری برای نقد اکنون و احیای سوژه انقلابی به کار می‌گیرد. این پژوهش از منظر ماهیت، تحلیلی-تطبیقی است. روش تحقیق بر مبنای تحلیل کیفی و با استفاده از رویکرد ترامتنی ژرار ژنت انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه دقیق متون نمایشی و منابع کتابخانه‌ای (آثار رضایی‌راد و متون بنیامین) جمع‌آوری شده‌اند. این مقاله نشان داد رضایی‌راد در آثار خود به‌ویژه در سه نمایش‌نامه گزارش خواب، فعل و فرشته تاریخ به طرح مسائل تاریخی و فلسفی می‌پردازد که نشان‌دهنده تأثیرپذیری او از مکتب مارکسیسم و اندیشه‌های والتر بنیامین است. فرامتن‌های موردنظر در 5 قالب فرمی پیرنگ، شخصیت‌پردازی، دستور صحنه، مضمون و دیالوگ حضور دارند و عمدتاً تحت تأثیر «پروژه پاساژها»، مقاله «در باب زبان» و «تزهایی درباره مفهوم تاریخ» بنیامین هستند. هدف رضایی‌راد از به‌کارگیری این فرامتن‌های تاریخی با انگیزه‌های مارکسیستی نظیر دعوت مخاطب به زیست انقلابی و آگاهانه، بازخوانی تاریخی با جانب‌داری از ستمدیدگان، نقد دیدگاه پیشرفت‌گرا به تاریخ و تحقق نظریه «زیبایی‌شناسی شکست» همراه است. رضایی‌راد با تلفیق تاریخ، فلسفه و فرم‌های نمایشی توانسته است مفاهیمی مانند پراکسیس، آگاهی تاریخی، نقد پیشرفت‌گرایی و زیبایی‌شناسی شکست را به‌صورت نمایشی در آثارش بازتاب دهد.

https://jfadram.ut.ac.ir/article_100623_b717dd8b8b2c2903ce51f9ce5f6ce526.pdf

دانشگاه تهران نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی 2228-6012 31 1 2026 02 20 The Lūtīs in Khorramabad: A Sociological Analysis of Factors Influencing Social Distance and the Decline in Status of a Musical Group لوتی‌ها در خرم‌آباد: تحلیل عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر فاصله اجتماعی و نزول منزلت یک گروه موسیقایی 81 91 102029 10.22059/jfadram.2025.390261.616028 FA سید حسین میثمی دانشیار گروه اتنوموزیکولوژی، دانشکده موسیقی، دانشگاه هنر، تهران، ایران. 0000-0002-9831-0108 سروش محمدزاده کارشناس ارشد اتنوموزیکولوژی، گروه اتنوموزیکولوژی، دانشکده موسیقی، دانشگاه هنر، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 28 The social position of subcultures related to music professions in the cultural regions of Iran is an important topic for investigation. Various theories have been proposed regarding the definition of the social position of individuals, social groups, and so on. One of these subcultures that are scattered across different areas is the Koli (Gypsy)—used as a general term—who are also known by other names. Luti is also a group derived from this subculture residing in Khorramābād. The Luti of Khorramābād play a significant role in the continuity of music in Khorramābād; however, for various reasons, they do not hold much prestige in the region, and the community maintains a defensive attitude and keeps its distance from this social group. This research aims to investigate the social position of the Luti based on relevant theories of social status and various factors in shaping their social standing. The research method is qualitative, and the presentation method of this study is descriptive-analytical, with data collection based on field studies and library resources. The main question of the research revolves around the factors that have influenced the manifestation of the social status of the Luti. The Luti of Khorramabad can be considered a type of diaspora who, for several reasons, migrated to Khorramabad and settled in a number of neighborhoods. Since the establishment of this subculture in the region, despite efforts to adopt cultural and social aspects of the host culture, the Luti have apparently failed to achieve a conventional social standing. This issue is attributed to some of their cultural, economic, and social behaviors. The most important cultural aspect relates to religious matters, where a lack of adherence to religious observance and superficial acceptance of religious constraints sometimes leads to distancing. Occupational activities at three levels – musicianship and dancing, engaging in blue-collar jobs, and in instances, engaging in unconventional behaviors such as begging, theft, addiction, etc. – have exacerbated this issue. Social behaviors, including lack of educational attainment and forcing women and children into unconventional activities lead to rejection and social frustration. Although the Luti participated in the war after the 1979 revolution, and the public’s view of the music profession has changed in recent decades, which has moderated some of the attitudes towards the Luti in the region, the Luti still do not enjoy a proper social position due to the long history of the influencing factors mentioned. Overall, these factors lead to a kind of social isolation. These factors have contributed to the emergence of resentment toward the dominant culture of society, the concealment of their identity, feelings of resentment and isolation, limited intermarriage with the host community, and frustration with the profession of musicianship—all of which have, at times, led to the migration of some Luti. To summarize: 1. music and dance, 2. labor, 3. unconventional activities such as begging, theft, addiction, etc.; and the lack of attention to education, treatment of women and children, and so forth have all played a role in their social exclusion. All these factors have influenced the decline of the social position of the Luti in the region. لوتی‌های خرم‌آباد، از خرده‌فرهنگ‌های فعال در عرصۀ موسیقی محلی ایران، نمونه‌ای گویا از تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی بر تداوم یا زوال منزلت موسیقایی در یک جامعۀ محلی‌اند. این گروه که از کولی‌ها منشعب شده و موسیقی را از فرهنگ میزبان اخذ کرده‌اند، با وجود این پیوند فرهنگی، به دلایل مختلف شأن چندانی ندارند و جامعه فاصله‌گذاری خود را حفظ می‌کند. لوتی‌ها در گذشته نقشی مهم در پیوند موسیقی با آیین‌ها و شادی‌های عامه داشتند و بخشی از حافظۀ موسیقایی لرستان را شکل داده‌اند. موسیقی در زندگی آنان نه‌تنها ابزار معیشت، بلکه مؤلفۀ اصلی هویت فرهنگی و ابزار بیان احساسات جمعی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر نزول جایگاه اجتماعی و چگونگی شکل‌گیری فاصله‌گذاری جامعهٔ میزبان با خرده‌فرهنگ لوتی‌ها در خرم‌آباد انجام شده است. روش تحقیق، کیفی با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی است و داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و منابع کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند تا ابعاد فرهنگی به‌دقت واکاوی شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد افول منزلت اجتماعی لوتی‌ها حاصل تعامل سه دسته عامل است: تضاد فرهنگی–مذهبی، ساختار شغلی ناپایدار و انحراف از هنجارهای کلان اجتماعی. این عوامل با تضعیف نقش موسیقی، به تداوم طرد انجامیده و نتایج، جایگاه کنونی آنان را در ساختار اجتماعی و نظام فرهنگی لرستان ترسیم می‌کند.

https://jfadram.ut.ac.ir/article_102029_ea322734c2788e7932635ae560e300ba.pdf

دانشگاه تهران نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی 2228-6012 31 1 2026 02 20 A Comparative Study of the Protagonist in the Animated Films Sinbad: Legend of the Seven Seas and The Holy Cast مطالعه تطبیقی شخصیت‌ پروتاگونیست در انیمیشن‌های سینمایی سندباد: افسانه هفت‌دریا و فهرست مقدس 93 105 101599 10.22059/jfadram.2025.390231.616027 FA امیررضا منتظر ظهور کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، گروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0009-0001-4169-7161 اسماعیل نجار دانشیار ادبیات نمایشی، گروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. محمدعلی صفورا استادیار سینما و انیمیشن، گروه سینما و انیمیشن، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 28 The protagonist is the character who should garner the most empathy from the audience. While classic literature and drama often present this character as an absolute embodiment of goodness, modern works strive to depict the protagonist's morally grey nature. Characters with inconsistencies in their behaviors and actions are today seem to be more relatable and realistic, and screenwriters often create such characters to foster a stronger connection with the audience. This is also true in animation, as exemplified by the American animation Sinbad: Legend of the Seven Seas and the Iranian animation The Holy Cast. Both portray protagonists that have negative aspects to their personalities. In Sinbad, the protagonist is a pirate who plunders other ships, but when his friend's life is endangered, he reveals his positive qualities and proves to the audience his capacity for empathy. However, his victory seems to generate more empathy in the audience. In The Holy Cast, the protagonist is a thief and a murderer who, at first glance, does not appear to possess positive personality traits; however, like the previous film, the feeling of love influences him, causing him to display his self-sacrificing side. However, his defeat at the end of the story does not seem to evoke empathy from the audience and, rather, diminishes the component of empathy. This paper analyzes the main characters of these works to examine the process of their character development and their impact on the audience. The research utilizes the theories of Robert McKee, John Truby, and Dean Movshovitz. McKee emphasizes character dimension for more depth, Truby focuses on the hero's position within the character web, and Movshovitz highlights the creation of empathy between the audience and the character. According to McKee, conflict in a character's behavior and actions creates dimensionality, ultimately moving the character beyond one-dimensionality. In Truby's view, a hero must possess a specific personal desire or goal within the narrative and must be able to deviate from the archetype of a purely virtuous hero through their behavioral traits to achieve believability. In the theory of Movshovitz, which is based mostly on Pixar Films, empathy is a factor that creates a positive bond between the character and the audience. This component typically operates on three levels: outward characteristics, the character's inner world, and identification with their triumphs and failures. This research employs a descriptive-analytical method, employing the American school of comparative literature to compare the works. The results of this study will show that while the construction of protagonists with negative moral attributes may seem unusual, their creation generates different and positive tensions in animated screenplays. This research also indicates that few animation screenwriters utilize this approach in creating their protagonists, as they wish to avoid leaving viewers with a negative impression of a fantasy hero and prevent the adoption of a flawed model of virtuous behavior. However, true heroes in modern literary and dramatic works have never been perfectly good; instead, they typically grow and develop throughout the narrative. پروتاگونیست، شخصیتی است که معمولاً از بیشترین میزان همدلی از طرف مخاطب در فیلم‌نامه برخوردار است. اگرچه آثار ادبی و نمایشی کلاسیک، تصویری مطلق از خوبی را از این شخصیت به مخاطب نشان می‌دهند، آثار مدرن سعی بر این داشته‌اند که ذات خاکستری پروتاگونیست را به تصویر بکشند. در رسانه انیمیشن هم به همین صورت است و نمونه‌های بارز آن انیمیشن‌ آمریکایی سندباد: افسانه هفت‌دریا و انیمیشن ایرانی فهرست مقدس هستند. این دو اثر منتخب دارای قهرمان‌هایی با جنبه‌های منفی و شخصیتی خاکستری هستند. پژوهشگران در این مقاله با تحلیل قهرمانان اصلی این آثار به بررسی فرایند شکل‌گیری و تأثیرگذاری شخصیت‌پردازی آن‌ها بر مخاطب می‎پردازند. برای انجام این پژوهش از نظریات رابرت مک‌کی، جان تروبی و دین موشوویتز استفاده شده است. مک‌کی بر بُعد شخصیت برای عمیق‌تر شدن آن، تروبی بر جایگاه قهرمان در شبکه شخصیت و موشوویتز بر ایجاد همدلی بین مخاطب و شخصیت تأکید می‌کنند. روش انجام این تحقیق توصیفی-تحلیلی است و تطبیق آثار در مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی انجام می‌پذیرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که گرچه ساخت پروتاگونیست و قهرمان‌هایی که دارای صفات اخلاقی منفی هستند مسئله‌ای غیرعادی به نظر می‌رسد، اما خلق آن‌ها باعث ایجاد تنش‌های متفاوت و مثبتی در فیلم‌نامه‌های انیمیشنی می‌گردد.

https://jfadram.ut.ac.ir/article_101599_8fe6c4414251245c2a8c5389d77681ad.pdf